การปฏิบัติวิปัสสนา
สอนโดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า
กรรมฐาน
ในแนวทางของท่านซายาจี อูบาขิ่น
ข้อความภาษาบาลีที่อ้างถึงในพระธรรมเทศนาวันที่สิบ
Attā-dīpā viharatha,
attā-saraṇā
anañña-saraṇā.
Dhamma-dīpā viharatha,
Dhamma-saraṇā,
anañña-saraṇā.
--Maha-Parinibbana Sutta,
Digha Nikaya, 16.
จงสร้างเกาะแห่งตน จงทำให้ตนเป็นที่พึ่ง ไม่มีที่พึ่งอื่นใดอีกแล้ว จงทำให้ความจริงเป็นเกาะ จงทำให้ความจริงเป็นที่พักพิง ไม่มีที่พึ่งอื่นใดอีกแล้ว
Caratha bhikkhave carikam
bahujana-hitāya, bahujana-sukhāya,
lokanukampāya,
atthāya hitāya sukhāya
devamanussānaṃ.
Ma ekena dve agamittha.
Desetha bhikkhave Dhammam
ādikalyāṇaṃ,
majjhekalyāṇaṃ, pariyosānakalyāṇaṃ
sātthaṃ sabyañjanaṃ.
Kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ
brahmacariyaṃ pakāsetha.
Santi sattā apparajakkhajātikā
assavanantā Dhammassa parihāyanti.
Bhavissanti Dhammassa aññataro.
--Dutiya Marapasa Sutta,
Samyutta Nikaya, VI (I). 5.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย จงไปเพื่อประโยชน์เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อเพื่อประโยชน์เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ อย่าให้ทั้งสองเดินไปในทางเดียวกัน ดูกรภิกษุทั้งหลาย จงแสดงธรรมที่เป็นประโยชน์ในเบื้องต้น ในท่ามกลาง และในขั้นสุดท้าย ทั้งแก่นสารและอักษร จงประกาศอริยสัจที่บริสุทธิ์บริบูรณ์ (ไม่ต้องเพิ่ม) สรรพสัตว์ทั้งหลายที่มีผงธุลีในตาเพียงเล็กน้อย ก็จะหลงทางหากไม่ได้ฟังธรรม บุคคลเช่นนี้จะเข้าใจสัจธรรม
Ye dhammā hetuppabhavā
tesaṃ hetum Tathāgato āha
tesaṃ ca yo nirodho;
evam vādī mahāsamaṇo.
--Vinaya, Mahavagga, I. 23 (40).
ปรากฏการณ์เหล่านั้นอันเกิดแต่เหตุ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงบอกเหตุของปรากฏการณ์เหล่านี้ และความดับของปรากฏการณ์เหล่านี้แล้ว นี้เป็น “คำสอน” ของพระมหาสมณะ
Paññatti ṭhapetvā visesena passati'ti
vipassana.
--Ledi Sayadaw, Paramattha Dipani.
วิปัสสนาหมายถึงการสังเกตุสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริงในแบบที่พิเศษ ที่นอกเหนือหรือเกินกว่าความจริงที่ปรากฎ
Diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati,
sute sutamattaṃ bhavissati,
mute mutamattaṃ bhavissati,
viññāte viññātamattaṃ bhavissati.
--Udana, I. x.
เห็นก็สักแต่ว่าเห็น ได้ยินก็สักแต่ว่าได้ยิน ได้กลิ่นก็สักแต่ว่าได้กลิ่น รู้รสรู้สัมผัส ก็สักแต่ว่ารู้ เป็นแค่เพียงการระลึกรูู้
So kāya-pariyantikāṃ vedanam
vedayamāno,
kāya-pariyantikāṃ vedanam
vedayāmi'ti pajānāti.
Jīvita-pariyantikāṃ vedanam
vedayamāno,
jivita-pariyantikam vedanam
vedayāmi'ti pajānāti.
--Paṭhama Gelaññā Sutta,
Samyutta Nikaya, XXXVI (II). i. 7.
การรู้สึกถึงเวทนาตามร่างกาย
Iti ajjhattaṃ va kaye kāyānupassī
viharati,
bahiddhā va kaye kāyānupassī
viharati,
ajjhatta-bahiddhā va kaye
kāyānupassī viharati.
Samudaya-dhammānupassī va
kāyasmiṃ viharati,
vaya-dhammānupassī va kāyasmiṃ
viharati,
samudaya-vaya-dhammānupassī va
kāyasmiṃ viharati.
Atthi kayo'ti va pan'assa sati
paccupaṭṭhitā hoti,
yāvadeva ñāṇa-mattāya patissati
-mattaya
anissito ca viharati
na ca kinci loke upadiyati.
Evam'pi kho bhikkheave bhikkhu
kaye kāyānupassī viharati.
--Mahā-Satipaṭṭhāna Sutta,
Digha Nikaya, 22.
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
ภายใน
หรือเธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
ภายนอก
หรือเธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
........ ภายนอก
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตปรากฏการณ์
ในการเกิดขึ้นของเวทนา
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตุปราฏการณ์
ในการดับไปของเวทนา
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตุปรากฏการณ์
ในการเกิดขึ้นและดับไปของเวทนา
บัดนี้ สติของเธอตั้งมั่นอยู่
นี่คือเวทนา
เช่นนี้ เธอได้พัฒนาสติจนถึงขั้น
เพียงแต่เข้าใจ
เพียงแต่ระลึกรู้
ดังนั้น เธอย่อมไม่ยึดติดกับสิ่งใดๆในโลก (แห่งนามรูป)
Ti-ratana saraṇa:
Buddham saraṇaṃ gacchami.
Dhammam saraṇaṃ gacchami.
Sangham saraṇaṃ gacchami.
Panca-sīla:
Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Kāmesu micchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Musā-vādā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā
veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
Atthanga-sīla:
Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Kāmesu micchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Musā-vādā veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā
veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
Vikāla bhojana veramaṇī sikkhāpadaṃ
samādiyāmi.
Nacca-gita-vadita-visuka-dassana-
mala-gandha-vilepana-dharana-
mandana-vibhusanatthana veramaṇī
sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
Uccā-sayana mahā-sayana veramaṇī
sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
ยอมรับพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง: ข้าพเจ้ายอมรับในพระพุทธ ข้าพเจ้ายอมรับในพระธรรม ข้าพเจ้ายอมรับในพระสงฆ์ ศีลห้า: ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการลักขโมยถือเอาสิ่งของผู้อื่นมิได้ให้มาเป็นของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการประพฤติผิดในกาม โดยให้มีใจยินดีแต่เฉพาะคู่ครองของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการกล่าวเท็จ กล่าววาจาส่อเสียดหรือหยาบคาย ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการดื่มสุราเมรัย ซึ่งเป็นสาเหตุของการพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ศีลแปด: ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการลักขโมยถือเอาสิ่งของผู้อื่นมิได้ให้มาเป็นของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการประพฤติผิดในกาม โดยให้มีใจยินดีแต่เฉพาะคู่ครองของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการกล่าวเท็จ กล่าววาจาส่อเสียดหรือหยาบคาย ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการดื่มสุราเมรัย ซึ่งเป็นสาเหตุของการพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการทานอาหารหลังเที่ยงวัน ข้าพเจ้าจะละเว้นจาการเต้นรำ ร้องเพลง เล่นดนตรี การละเล่น และไม่ตกแต่งตัวเองด้วยดอกไม้ น้ำหอม เครื่องประดับ หรือเครื่องสำอาง ข้าพเจ้าละเว้นจากการนอนบนที่นอนสูง
