第5天開示中的巴利詞彙

Jāti'pi dukkha; jarā'pi dukkha;
vyadhi'pi dukkha; maraṇaṃ'pi dukkham;
appiyehi sampayogo dukkho;
piyehi vippayogo dukkho;
yam'p'iccham na labhati tam'pi dukkham;
saṅkhittena pañc'upādānakkhandhā dukkha.

--Dhamma-cakkappavattana Sutta,
Samyutta Nikaya, LVI (XII). ii. 1.

生是苦;老是苦;
病是苦;死是苦;
怨憎会是苦;
爱别离是苦;
求不得是苦;
简言之,对五蕴的执取即是苦。


Paticca-samuppāda

Anuloma:

Avijja-paccaya saṅkhārā;
saṅkhārā-paccaya viññāṇaṃ;
viññāṇa-paccaya nāma-rūpaṃ;
nama-rūpa-paccaya saḷāyatanaṃ;
salayatana-paccaya phasso;
phassa-paccaya vedanā;
vedanā-paccaya taṇhā;
taṇhā-paccaya upādānaṃ;

upadana-paccaya bhavo;

bhava-paccaya jāti;
jāti-paccaya jarā-maraṇaṃ-
soka-parideva-
dukkha-domanassupāyāsā
sambhavanti.
Evame-tassa kevalassa
dukkhakkhandhassa
samudayo hoti.

Patiloma:

Avijjaya tv'eva asesa virāga-nirodho,
saṅkhārā-nirodho;
saṅkhārā-nirodha viññāṇa-nirodho;
viññāṇa-nirodha nama-rūpa-nirodho;

nama-rūpa-nirodha
salayatana-nirodho;
salayatana-nirodha phassa-nirodho;
phassa-nirodha vedanā-nirodho;
vedanā-nirodha taṇhā-nirodho;

taṇhā-nirodha upadana-nirodho;

upadana-nirodha bhava-nirodho;

bhava-nirodha jāti-nirodho;

jāti-nirodha jarā-maraṇaṃ-
soka-parideva-dukkha-
domanassupāyāsā nirujjhanti.
Evame-tassa kevalassa
dukkhakkhandassa nirodho hoti.

--Paticca-samuppada Sutta,
Samyutta Nikaya, XII (I). 1.

缘起法

流转次第:

缘于无明,所以行生;
缘于行,所以识生;
缘于识,所以名色生;
缘于名色,所以六处生;
缘于六处,所以触生;
缘于触,所以受生;
缘于受,所以爱生;
缘于爱,所以取生;
缘于取,所以有生;
缘于有,所以生生;
缘于生,所以老、死,
忧、悲、苦、恼生;

整个苦由此集起。



还灭次第:

无明灭,则行灭;
行灭,则识灭;
识灭,则名色灭;
名色灭,则六处灭;
六处灭,则触灭;
触灭,则受灭;
受灭,则取灭;
取灭,则有灭;
有灭,则生灭;
生灭,则老、死,
忧、悲、苦、恼灭;
整个苦由此息灭。


Anekajāti-saṃsāraṃ
sandhāvissaṃ anibbisaṃ
gahakārakaṃ gavesanto
dukkha-jāti-punappunaṃ
Gahakaraka! Diṭṭhosi.

Puna gehaṃ na kāhasi.
Sabbā te phāsukā bhaggā,
gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ.
Visaṅkhāra-gataṃ cittaṃ.
taṇhānaṃ khayamajjhagā.

--Dhammapada, XI. 8 & 9 (153 & 154).

经多生轮回,
寻求造屋者,
但未得见之,
痛苦再再生。
造屋者!今已见汝。

不再造于屋。
椽桷皆折断,
屋脊亦摧折。
我既证无为,
一切爱灭尽。


Khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ,
virattacittā ayatike bhavāsmiṃ.
Te khīṇabījā avirūḷhi chandā.
Nibbanti dhīrā yathāyaṃ padīpo.

Ratana Sutta,
Sutta Nipata, II. 1.

旧业已尽,
新业不生,
心不再寻来生。
种子耗尽,渴爱不再。
智者的心,犹如灯熄焰灭